Cão de Gado Transmontano — porównanie wielkości

Cão de Gado Transmontano to bardzo duży pies o mocnej, stosunkowo wysokonożnej budowie. Gęsta sierść często jest łaciata, a szeroka głowa i opadające uszy nadają mu spokojny wyraz. Długie kończyny pozwalają sprawnie pokonywać strome pastwiska. Jego potężny tułów nie jest tak niski i krępy jak u części innych mastifów.

Rasa rozwinęła się na portugalskich wyżynach Trás-os-Montes. Historia miejscowych psów wiąże się z wędrówkami stad i ochroną przed wilkami. Na trudno dostępnych zboczach towarzyszyły głównie owcom i kozom, często w grupach kilku strażników. Selekcja utrwalała psy zdolne poruszać się po stromym terenie oraz długo pozostawać wśród zwierząt gospodarskich bez stałego kierowania przez pasterza.

Transmontano zwykle zachowuje spokój i nie podchodzi od razu do nieznajomego. Uważnie obserwuje, a po zaakceptowaniu sytuacji może pozwolić na bliższy kontakt. Wobec swoich ludzi bywa łagodny i wrażliwy na sposób traktowania. Jednocześnie pozostaje samodzielny: sam zauważa zmiany, sprawdza okolicę i podejmuje decyzję o alarmowaniu. Jego opanowanie jest szczególnie widoczne podczas długiego oczekiwania, gdy pozornie odpoczywa, ale nadal śledzi otoczenie.